Kiểm tra trước khi vận hành tời điện là bước kỹ thuật cần thiết để xác nhận thiết bị đang ở trạng thái phù hợp trước khi chịu tải. Thay vì chỉ chạy thử motor, người vận hành cần đánh giá đồng thời các bộ phận trực tiếp tham gia vào quá trình truyền và giữ tải như cáp thép, tang cuốn, móc, phanh, hệ thống điện và kết cấu lắp đặt. Những dấu hiệu nhỏ như cáp bắt đầu dập, phanh tăng quãng dừng hay điểm liên kết xuất hiện độ rơ đều có thể phát triển thành hư hỏng nghiêm trọng sau nhiều chu kỳ nâng hạ. Vì vậy, một quy trình kiểm tra đúng trước mỗi ca làm việc là cơ sở quan trọng để sử dụng tời điện ổn định, hạn chế sự cố và giảm hao mòn thiết bị.
5 bộ phận nên kiểm tra trước mỗi lần sử dụng tời điện
1. Cáp thép – bộ phận trực tiếp chịu tải
Cáp thép là một trong những vị trí tôi kiểm tra đầu tiên trước khi vận hành tời điện. Trong quá trình nâng, toàn bộ tải trọng được truyền qua cáp nên bất kỳ hư hỏng nào tại đây cũng cần được chú ý.
Hãy quan sát phần cáp đang làm việc và kiểm tra xem có xuất hiện:
- Sợi thép bị đứt hoặc bung ra ngoài.
- Cáp bị bẹt, móp hoặc tạo nút thắt.
- Cáp bị xoắn, gập hoặc biến dạng.
- Bề mặt cáp bị ăn mòn rõ rệt.
- Cáp cuốn chồng chéo hoặc dồn về một phía trên tang.
Đặc biệt, không nên chỉ kiểm tra đoạn cáp gần móc. Những vị trí thường xuyên đi qua puly hoặc chịu uốn trên tang cũng là nơi dễ xuất hiện mài mòn.
Nếu cáp có dấu hiệu hư hỏng nghiêm trọng, nên dừng sử dụng tời điện để đánh giá và thay thế thay vì cố tiếp tục nâng tải.
2. Móc tải và chốt an toàn
Móc tải là điểm kết nối trực tiếp giữa tời và hàng hóa. Bộ phận này thường có kích thước khá nhỏ so với toàn bộ thiết bị nên đôi khi không được kiểm tra kỹ.
Trước khi nâng, tôi thường quan sát xem móc có bị cong, xoắn, nứt hoặc biến dạng bất thường hay không. Đồng thời cần kiểm tra chốt an toàn của móc có đóng kín và hoạt động bình thường.
Chốt an toàn không phải bộ phận chịu tải chính nhưng có tác dụng hạn chế dây cáp, sling hoặc phụ kiện treo vô tình thoát khỏi miệng móc.
Nếu miệng móc đã mở rộng hoặc thân móc xuất hiện biến dạng rõ rệt, không nên cố nắn lại để tiếp tục sử dụng.
3. Phanh – bộ phận giữ tải khi tời dừng
Motor tạo lực nâng nhưng phanh mới là bộ phận giữ tải khi tời dừng. Vì vậy, kiểm tra phanh là bước rất quan trọng trước khi nâng hàng lên cao.
Cách kiểm tra thực tế tương đối đơn giản. Có thể thử nâng một tải phù hợp lên khỏi mặt đất một khoảng nhỏ, sau đó nhả nút điều khiển.
Nếu hệ thống bình thường, tải phải dừng ổn định. Nếu tải tiếp tục tụt xuống, xuất hiện độ trôi bất thường hoặc tời phát ra âm thanh khác thường khi dừng, cần kiểm tra phanh trước khi tiếp tục vận hành tời điện.
Không nên chờ đến khi phanh mất hoàn toàn khả năng giữ tải mới tiến hành sửa chữa.
4. Tang cuốn và cách cáp được xếp trên tang
Tang cuốn thường ít được chú ý hơn motor hoặc cáp nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến cách tời điện thu và nhả cáp.
Trước khi vận hành, cần quan sát xem cáp có đang:
- Cuốn tương đối đều trên bề mặt tang.
- Bị chồng lớp bất thường.
- Dồn quá nhiều về một phía.
- Cọ sát mạnh vào thành tang.
- Có dấu hiệu lỏng tại vị trí cố định đầu cáp.
Nếu cáp bị xếp chồng thành cụm, bán kính cuốn tại vị trí đó tăng lên và quá trình nâng có thể trở nên kém ổn định. Cáp bị kẹp giữa các lớp còn có thể bất ngờ bật ra, gây hiện tượng giật tải.
Một nguyên tắc quan trọng là không dùng tay chỉnh cáp khi tang đang quay.
5. Nguồn điện, dây điều khiển và công tắc hành trình
Cuối cùng là hệ thống điện. Trước khi sử dụng tời điện, cần kiểm tra dây nguồn, phích cắm, đầu nối và dây điều khiển xem có bị nứt, hở lõi dẫn điện, cháy sém hoặc lỏng kết nối hay không.
Với tời sử dụng điện 3 pha, cần đặc biệt chú ý thứ tự pha và chiều quay sau khi đấu nguồn hoặc di chuyển thiết bị sang vị trí mới.
Nếu tời được trang bị công tắc hành trình, nên thử chức năng giới hạn trước khi bắt đầu ca làm việc. Bộ phận này giúp hạn chế móc hoặc cụm tải tiếp tục di chuyển vượt quá phạm vi thiết kế.
Tuy nhiên, công tắc hành trình là thiết bị giới hạn, không nên được sử dụng như công tắc dừng thông thường trong mỗi chu kỳ nâng.
Kết luận
Kiểm tra tời điện trước mỗi lần vận hành cần tập trung vào những bộ phận trực tiếp chịu và kiểm soát tải, đặc biệt là cáp, móc, phanh, hệ thống điện và kết cấu lắp đặt. Việc phát hiện sớm cáp biến dạng, phanh giữ không ổn định hay liên kết bị lỏng giúp ngăn thiết bị tiếp tục làm việc trong trạng thái kỹ thuật không đảm bảo. Với tời điện, một quy trình kiểm tra đầu ca đúng cách không chỉ nâng cao độ an toàn mà còn giúp giảm tải bất thường lên motor, hộp số và cơ cấu truyền động, từ đó duy trì khả năng làm việc ổn định trong thời gian dài.
