Trong quá trình sử dụng tời điện, nếu phát hiện dầu xuất hiện quanh hộp giảm tốc, chảy xuống thân máy hoặc nhỏ giọt xuống sàn, nhiều người thường chỉ lau sạch rồi tiếp tục vận hành. Tuy nhiên, chảy dầu hộp số không đơn thuần là vấn đề vệ sinh. Nếu lượng dầu mất đi đủ lớn, khả năng bôi trơn bánh răng và ổ trục sẽ giảm, từ đó làm hộp số nóng, mài mòn nhanh và có thể dẫn đến hư hỏng khi đang nâng tải.
Vậy tời điện bị chảy dầu hộp số có nguy hiểm không, nguyên nhân từ đâu và khi nào cần dừng máy kiểm tra?
Dầu hộp số trên tời điện có tác dụng gì?
Hộp giảm tốc có nhiệm vụ giảm tốc độ quay từ động cơ và tăng mô-men truyền đến tang cuốn. Bên trong hộp số là hệ thống bánh răng, trục và ổ bi liên tục chịu tải trong quá trình nâng hạ.
Dầu hộp số đảm nhiệm một số nhiệm vụ quan trọng:
- Tạo màng bôi trơn giữa các bề mặt bánh răng.
- Giảm ma sát và hạn chế mài mòn.
- Hỗ trợ tản nhiệt khi hộp số làm việc.
- Bảo vệ các chi tiết kim loại bên trong khỏi ăn mòn.
Vì vậy, khi mua tời điện, người dùng không nên chỉ quan tâm đến công suất motor hay tải trọng mà cần xem xét cả chất lượng hộp giảm tốc và khả năng làm kín của cụm truyền động.
Tời điện bị chảy dầu hộp số có nguy hiểm không?
Có thể nguy hiểm nếu tình trạng rò rỉ làm mức dầu trong hộp số giảm đáng kể nhưng tời vẫn tiếp tục vận hành.
Một lớp dầu mỏng quanh vị trí ghép vỏ chưa chắc đã khiến hộp số hỏng ngay. Ngược lại, nếu dầu liên tục nhỏ giọt, chảy thành vệt hoặc phải bổ sung dầu thường xuyên thì cần xử lý sớm.
Khi thiếu dầu, bánh răng không được bôi trơn đầy đủ. Ma sát giữa các bề mặt răng tăng lên, nhiệt độ hộp số cao hơn và tốc độ mài mòn cũng tăng theo. Trong trường hợp nghiêm trọng, bánh răng hoặc ổ bi có thể hư hỏng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng truyền lực của tời điện.
Những nguyên nhân phổ biến khiến hộp số tời điện chảy dầu
Phớt dầu bị mòn hoặc chai cứng
Phớt dầu thường được bố trí tại vị trí trục đi xuyên qua vỏ hộp số. Sau thời gian dài vận hành, môi phớt có thể bị mòn, chai cứng hoặc mất khả năng ôm sát bề mặt trục.
Khi trục quay, dầu sẽ dần thoát ra ngoài qua khe hở này. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất trên các máy đã sử dụng lâu năm.
Gioăng hoặc mặt ghép vỏ hộp số không còn kín
Hai nửa vỏ hộp số thường được làm kín bằng gioăng hoặc vật liệu làm kín chuyên dụng. Nếu gioăng xuống cấp, bulông mặt bích bị lỏng hoặc bề mặt tiếp xúc không còn phẳng, dầu có thể rỉ dọc theo đường ghép.
Nếu chỉ siết lại bulông mà không xác định đúng nguyên nhân, hiện tượng chảy dầu có thể tiếp tục xuất hiện.
Đổ quá nhiều dầu hộp số
Không phải càng nhiều dầu thì hộp số càng được bảo vệ tốt. Khi lượng dầu vượt mức quy định, bánh răng quay có thể khuấy dầu mạnh hơn, làm tăng nhiệt độ và áp suất bên trong hộp.
Dầu sau đó có thể bị đẩy qua phớt, gioăng hoặc lỗ thông hơi. Vì vậy cần bổ sung dầu theo đúng mức mà nhà sản xuất quy định.
Lỗ thông hơi hộp số bị tắc
Khi hộp giảm tốc làm việc, nhiệt độ bên trong tăng khiến không khí và dầu giãn nở. Lỗ thông hơi giúp cân bằng áp suất giữa bên trong và bên ngoài hộp số.
Nếu vị trí này bị bụi bẩn hoặc dầu đóng cặn làm tắc, áp suất có thể tăng và đẩy dầu qua những vị trí làm kín yếu nhất.
Trục hoặc ổ bi bị mòn
Nếu ổ bi bị rơ, trục có thể xuất hiện độ đảo khi quay. Phớt dầu lúc này khó duy trì tiếp xúc đồng đều với bề mặt trục, dẫn đến rò dầu.
Trường hợp này nghiêm trọng hơn việc hỏng phớt thông thường vì chỉ thay phớt mới có thể không giải quyết được nguyên nhân gốc.
Dấu hiệu cho thấy cần dừng tời để kiểm tra
Không phải mọi vết dầu đều yêu cầu tháo hộp số ngay. Tuy nhiên, nên dừng tời điện để kiểm tra nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
- Dầu nhỏ thành giọt hoặc chảy liên tục.
- Mức dầu giảm nhanh sau thời gian ngắn sử dụng.
- Hộp giảm tốc nóng bất thường.
- Xuất hiện tiếng rít, tiếng va đập hoặc tiếng bánh răng lớn hơn trước.
- Tời rung mạnh khi nâng tải.
- Dầu có màu bất thường hoặc xuất hiện nhiều mạt kim loại.
- Khả năng nâng tải hoặc vận hành thay đổi rõ rệt.
Đặc biệt, không nên tiếp tục nâng tải nặng chỉ để “chạy thử xem còn dùng được không” khi chưa xác định nguyên nhân.
Khi mua tời điện cần chú ý gì ở hộp giảm tốc?
Khi mua tời điện, đặc biệt với thiết bị làm việc thường xuyên trong nhà xưởng hoặc công trình, nên quan tâm đến kết cấu hộp giảm tốc chứ không chỉ nhìn vào tải trọng định mức.
Một hộp số tốt cần có vỏ chắc chắn, bánh răng phù hợp với tải làm việc, hệ thống phớt kín và khả năng bôi trơn ổn định. Đồng thời, nên lựa chọn đơn vị bán tời điện có khả năng cung cấp phụ tùng như phớt, vòng bi, bánh răng và hỗ trợ bảo dưỡng sau thời gian sử dụng.
Làm thế nào hạn chế tình trạng chảy dầu hộp số?
Để hộp giảm tốc hoạt động ổn định lâu dài, người sử dụng nên kiểm tra định kỳ vị trí phớt và mặt ghép, theo dõi mức dầu, sử dụng đúng loại dầu và không đổ vượt mức quy định.
Bên cạnh đó, cần tránh để tời điện thường xuyên nâng quá tải hoặc vận hành liên tục vượt chu kỳ thiết kế. Nhiệt độ hộp số càng cao, dầu và các chi tiết làm kín càng nhanh xuống cấp.
Kết luận
Tời điện bị chảy dầu hộp số không phải lúc nào cũng gây nguy hiểm ngay lập tức, nhưng tuyệt đối không nên bỏ qua. Điều đáng lo ngại nhất không nằm ở vết dầu bên ngoài mà là lượng dầu bên trong có thể giảm dần, khiến bánh răng và ổ bi mất điều kiện bôi trơn cần thiết.
Nếu phát hiện dầu nhỏ giọt liên tục, hộp số nóng, phát ra tiếng động lạ hoặc mức dầu giảm nhanh, nên dừng thiết bị để kiểm tra trước khi tiếp tục nâng tải. Khi mua tời điện hoặc lựa chọn đơn vị bán tời điện, chất lượng hộp giảm tốc và khả năng bảo dưỡng về sau cũng là những yếu tố cần được đánh giá kỹ, đặc biệt với các hệ thống phải làm việc thường xuyên.
Tham khảo thêm bài viết liên quan: Bao lâu nên bảo dưỡng tời điện một lần để máy luôn bền?
